Week van de Mondhygiënist (16-22 maart): Meer aandacht nodig voor drama van blijvende mondschade onder jongeren door vapen

Utrecht, 12 maart 2026 – “De mond is vaak één van de eerste plekken waar symptomen van vapen zichtbaar worden.” Dat zegt Loes Velthoven-Verlinden, voorzitter van NVM-mondhygiënisten. Mondhygiënisten signaleren bij vapende jongeren vaker tandvleesontstekingen, een droge mond en beginnende slijmvliesproblemen. Tijdens de Week van de Mondhygiënist (16-22 maart) vraagt NVM-mondhygiënisten daarom landelijk aandacht voor de gevolgen van vapen op de mondgezondheid van jongeren.

Volgens Loes Velthoven-Verlinden vraagt de ontwikkeling om tijdig ingrijpen: “Het is nog geen epidemie, maar we zien wel een sterke toename. Vapen is populair onder jongeren. De zoete smaken en het idee dat het minder schadelijk zou zijn dan roken maken de e-sigaret aantrekkelijk. Juist daarom is goede voorlichting nodig.”

Gebruik onder jongeren in cijfers
De cijfers over vapen onder jongeren zijn niet éénduidig maar de trend is helder. Uit onderzoek van het Trimbos-instituut blijkt dat ongeveer 24,6% van de leerlingen van 12 tot en met 16 jaar ooit een e-sigaret heeft gebruikt. Het gebruik verschilt per onderwijsniveau en regio. Het Haga Ziekenhuis spreekt van een groot en actueel gezondheidsprobleem onder jongeren. In 2023 gaf ongeveer een kwart van de 12- tot 16-jarigen en bijna de helft van de mbo-studenten (16–18 jaar) aan wel eens te hebben gevapet. Ook internationale cijfers laten zien dat het gebruik onder jongeren hoog is en in snel tempo toeneemt. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) schat dat wereldwijd minstens 15 miljoen jongeren van 13 tot 15 jaar e-sigaretten gebruiken. Europese schooldata (ESPAD) laat zien dat gemiddeld ruim één op de vijf 15-jarigen in de afgelopen maand een e-sigaret gebruikte, met verschillen tussen landen. Internationaal onderzoek wijst daarnaast uit dat jongeren die vapen een grotere kans hebben om later ook traditionele sigaretten te gaan roken.

Signalen uit de praktijk
Mondhygiënisten signaleren bij jongeren die vapen steeds vaker ontstoken of bloedend tandvlees, een droge mond, versnelde vorming van plaque en tandsteen, slechte adem en een vertraagde wondgenezing. Ook neemt de gevoeligheid van tanden toe.

Nicotine vernauwt bloedvaten, waardoor het tandvlees minder goed doorbloed raakt. Hierdoor kan een ontsteking minder zichtbaar bloeden, terwijl onderliggend wél schade ontstaat. Daarnaast kunnen bestanddelen in e-sigaretdamp het mondslijmvlies irriteren en de bacteriële balans in de mond verstoren. Door de droge mond neemt de kans op gaatjes bovendien behoorlijk toe.

Mondgezondheid staat niet los van algemene gezondheid
Ontstekingen in de mond beperken zich niet tot de mondholte. Chronische tandvleesontstekingen worden in wetenschappelijk onderzoek in verband gebracht met bredere gezondheidsproblemen. Voor jongeren, bij wie het lichaam nog in ontwikkeling is, betekent langdurige blootstelling aan nicotine en andere stoffen een verhoogd gezondheidsrisico.

“Wat vandaag onschuldig begint met een lekker smaakje bij vapen, kan uitmonden in blijvende schade aan het gebit”, zegt Velthoven-Verlinden.

Voorlichting en preventie tijdens de Week van de Mondhygiënist (16-22 maart)
Onder het motto ‘Nee tegen vapen, ja gezondere mond’ roept NVM-mondhygiënisten jongeren, ouders en scholen op om stil te staan bij de gevolgen van vapen voor zowel de zichtbare als minder direct herkenbare gevolgen voor de mondgezondheid.

Tijdens de Week van de Mondhygiënist (16–22 maart) organiseren praktijken in het hele land voorlichtingsmomenten, gastlessen en gesprekken met jongeren en ouders. Daarnaast loopt een onlinecampagne, gericht op voorlichting voorjongeren en hun ouders.